Recenzja książki "Geometria teorii strun. Ukryte wymiary przestrzeni"

Autor: Henryk Tur
Korekta: Patrycja Ziemińska
8 października 2012

Z pewnością każdy, kto czytał kiedyś pozycje na temat teorii hiperprzestrzeni, natknął się na „rozmaitości Calabiego-Yau”. Co to za twór? Mówiąc w skrócie, jest to obiekt opisujący geometrię sześciu ukrytych wymiarów przestrzeni, jakich istnienie podejrzewają fizycy, zaś jego opis ma ogromne znaczenie dla badania tego, co niewidzialne dla ludzkiego oka. Głównym autorem książki „Geometria teorii strun. Ukryte wymiary przestrzeni” jest jeden ze współtwórców tej teorii, od którego nazwiska powstał drugi człon nazwy rozmaitości. Czy można zatem mieć jakiekolwiek wątpliwości, że po niezwykłych, wielowymiarowych krainach będzie oprowadzał nas najwłaściwszy do tego człowiek?

Zacznę jednak od brutalnego stwierdzenia – ta książka jest dla nielicznych. Laicy w temacie teorii hiperprzestrzenni i teorii strun nie mają tu czego szukać, większość tekstu będzie dla nich po prostu niezrozumiała, choć autorzy starają się tłumaczyć poruszane tematy obrazowo, posługując się analogiami, a sama „Geometria...” wyposażona jest w imponujący słownik pojęć i terminów. Niestety, gdy pisze się o tak zaawansowanych badaniach i sprawach, inaczej po prostu się nie da. Poprzeczka umieszczona jest bardzo wysoko i z całej serii „Na ścieżkach nauki” to chyba najbardziej wymagająca pozycja.

O czym traktuje ten rozciągnięty na ponad 450 stron wykład? Yau zabiera nas w niezwykłą podróż do przestrzeni, które skryte są przed ludzkim okiem, a gdzie liczba wymiarów znacznie przekracza nasze pojęcie i wyobrażenie. Same rozmaitości Calabiego-Yau opisują przestrzenie sześciowymiarowe, ale na tym nie koniec. Przyglądamy się geometrii różnych obiektów i zjawisk, poznając kolejne hipotezy, odkrycia i teorie. Bardziej „ludzką” stroną opowieści jest pokazanie przy okazji, jak fizyka łączy swe siły z matematyką – inaczej nie byłoby możliwe opisanie tych wszystkich zjawisk, na jakich zbudowany jest Wszechświat. Yau wielokrotnie rozmawiał i pracował z autorytetami w dziedzinach geometrii, matematyki i fizyki, dzięki czemu ma z pierwszej ręki relacje, jak dochodziło do odkryć, co naprowadzało naukowców na właściwy trop i jak sprawdzane były wyniki pomiarów.

Sama geometria teorii strun to dość abstrakcyjne zjawisko, które wymyka się ludzkiej wyobraźni – można jednak opisać je równaniami i wzorami. Książkę tę należy czytać bardzo powoli, z maksymalną koncentracją, inaczej dość szybko można się w niej zagubić. Tym bardziej że trafiają się tam takie zdania jak „(…) dla zwartych przestrzeni Kählera ze znikającą pierwszą klasą Cherna można znaleźć metrykę o zerowej krzywiźnie Ricciego (…)”.  Bez wcześniejszego, uważnego śledzenia wywodów Yau i Nadisa oraz zapamiętania, czym są zjawiska nazwane nazwiskami ich odkrywców, to zdanie nic czytelnikowi nie powie. A to tylko jeden cytat z setek podobnych, na jakie natkniemy się w tej książce.

Warto też dodać, że oprócz spraw czysto fizycznych i matematycznych, Yau przemyca nam wspaniałą historię o… samym sobie. Nie czyni jednak tego dla popisów, ale wyjaśnienia, jak zaczął się interesować naukami ścisłymi. I dzięki tym zainteresowaniom chłopak z rodziny ubogiej, niemającej w domu dostępu do prądu ani bieżącej wody, stał się szanowanym naukowcem, którego nazwisko na zawsze zapisało się w annałach nauk ścisłych, a on sam zapraszany jest na wykłady przez najbardziej prestiżowe uniwersytety całego świata.

„Geometrię teorii strun” polecić mogę tylko tym osobom, które mocno siedzą w temacie i zdążyły już w życiu poznać (oraz zapamiętać) wiele informacji na temat fizyki kwantowej, ukrytych wymiarów i towarzyszących im koncepcji. Można by rzec, że „Geometria teorii strun” jest pozycją dość elitarną, wymagającą nie lada wiedzy i chłonności. Rzecz to bardzo ciekawa, jednak niezwykle trudna.

Geometria teorii strun. Ukryte wymiary przestrzeni

Autor: Steve Nadis, Shing-Tung Yau
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 8/2012
Tytuł oryginalny: The Shape of Inner Space: String Theory and the Geometry of the Universe's Hidden Dimensions
Seria wydawnicza: Na ścieżkach nauki
Liczba stron: 504
Format: 140x200 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788378392668
Wydanie: I
Cena z okładki: 45 zł


blog comments powered by Disqus