Recenzja - "Współczesna nauka bez tajemnic"

Autor: Greg K1ler
3 października 2005

"Współczesna nauka bez tajemnic". Tytuł książki dosyć przewrotny i na wyrost, bo całkowite odtajemniczenie zagadek nauki oznaczałoby brak sensu jej istnienia. Sformułowanie takie jest jednakże często stosowane. Ma na celu przyciągnięcie rzeszy laików do spraw trudnych i skomplikowanych, ale jednocześnie ciekawych. Richard Fifield wybiera dwadzieścia sześć popularnonaukowych topików, które w codziennym życiu mają różne znaczenie. Od dotyczących każdego, tak jak nowotwory czy choćby efekt cieplarniany, do tych bardziej z zakresu hobbystycznego, np. powstawanie gwiazd i Wielki Wybuch.


Artykuły zebrane w tej pozycji pochodzą z dodatku czasopisma New Scientist, nad którym pieczę sprawuje jej redaktor. W Polsce ukazała się w roku 2000, podczas gdy w Stanach były to lata 1987-1990. Niestety wpływa to na jakość i aktualność informacji. Nauka idzie naprzód, ewoluuje szybciej niż cokolwiek innego. Niemniej jednak są pewne podstawy, których zmienić na razie nie sposób - i te właśnie znajdziemy w tym zbiorku.


Książkę podzielono na cztery główne działy: fizyka i chemia, Ziemia i środowisko, biologia życia i komórki, matematyka przypadku. Ostatni z nich został potraktowany trochę po macoszemu, gdyż tylko jeden tekst ("Ryzykowny interes") znalazł w nim swoje miejsce, krótki i właściwie bez szczególnego przesłania.


Każdy znajdzie tu dla siebie coś, nad czym będzie mógł się zastanowić, przyjąć do wiadomości czy też zaprezentować innym. Materiał wręcz prosi się o wstawienie do odpowiedniego programu (kryptoreklamy nie zrobię, ale wszyscy wiedzą o co chodzi). Świetnie powinien prezentować się na lekcji w gimnazjum, liceum, uczelnianym seminarium. Jest do tego stworzony - to jeden z zamysłów twórców.


Z rozdziału o Zielonej Planecie bije niestety uzasadniony pesymizm. Gdy człowiek czyta pewne prognozy, nawet te najbardziej wstrzemięźliwe, zaczyna mieć poważne obawy. Na przykład, podniesienie w ciągu stu lat średniej temperatury o 4 stopnie spowoduje podniesienie poziomu oceanów o 5 metrów. Głównie za sprawą rozszerzalności cieplnej wody oraz spłynięcia lodowców. Patrząc na ostatnie doniesienia z Nowego Orleanu, Florydy czy też Bangladeszu i Holandii, dziwi zachowanie zwykłych ludzi w sprawach ochrony środowiska (bo politycy na szczęście robią swoje). Kwaśne deszcze, warstwa ozonowa, rośliny, klimat - szczegółowo opisane właściwości i zagrożenia.


Zaobserwować można spory rozrzut pomiędzy częścią fizyczną a biologiczną. Klarowność przekazu w przypadku tej drugiej jest o wiele niższa. Wynika to z zastosowania fachowych nazw w ilości przekraczającej możliwość przyswajania przy swobodnym czytaniu. Atakują więc cytokiny, oligodendrocyty i inne podobne, z czego po lekturze nie zostają nawet strzępy. Do prezentacji się przyda, ale poza tym raczej do niczego. Specjaliści sięgną po podręczniki, a pasjonaci krążenia krwi i układu immunologicznego... Są tacy? Widać to także po poziomie ilustracji zamieszczonych w zbiorze. Ogólnie wysoki, niektóre ryciny bardzo trafne, brakuje podobnych, z innej strony schemat działania cytokinów (chodzi za mną to pojęcie) - zrozumieć czegokolwiek z owej grafiki się nie da. Oczywiście na typowym, czyli zerowym poziomie wiedzy z tematu.


Za opracowanie zawartości "Współczesnej nauki bez tajemnic" wzięły się same sławy z teamu amerykańskich popularyzatorów, takie jak Marcus Chown, Fred Pearce, Richard Fifield, a także Nigel Henbest i Heather Couper, autorzy świetnej, niewydanej jeszcze u nas monografii nt. Marsa. Postarali się, należy przyznać. Teksty wzbogacone są dodatkowymi "ramkami" z przykładami, dygresjami bądź rozszerzeniem zagadnień.


Wypada polecić. Pomimo kilku wad jest to pozycja interesująca, bogata w treść, zaopatrzona w leksykonową wiedzę. Przyda się w domowej biblioteczce, gdy dyskusja zejdzie w stronę nauki i trzeba będzie rozstrzygać spory. A przecież podręczników akademickich nie każdy chciałby stawiać na półce. Ot, przyjemne z pożytecznym.

Współczesna nauka bez tajemnic

Autor: Richard Fifield
Tłumaczenie: Jacek Bieroń, Elżbieta Lipska
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Miejsce wydania: Poznań
Wydanie polskie: 2001
Seria wydawnicza: Nebula
Liczba stron: 356
Format: 135x205 mm
Oprawa: miękka
ISBN: 83-7150-686-4
Wydanie: I
Cena z okładki: 39 zł


blog comments powered by Disqus