Veronica Roth "Trylogia Niezgodna" - recenzja wydania zbiorczego

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Agata 'Aninreh' Włodarczyk
16 maja 2015

Niedocenianie czytelniczek

Trylogia Niezgodna to zbiorcze wydanie tomów składających się na przeciągłą opowieść Veronici Roth: Niezgodnej, Zbuntowanej i Wiernej. Łącznie przeszło 1000 stron opowiadających... no właśnie, co? 

Zawiązanie fabuły wygląda mniej więcej tak: odizolowane Chicago w bliżej niezdefiniowanej przyszłości. Hermetyczne społeczeństwo podzielone jest na pięć frakcji, z których każda kultywuje i rozwija w swoich członkach pewną pozytywną cechę charakteru. Ich nazwy: Altruizm, Nieustraszoność, Erudycja, Prawość i Serdeczność w zasadzie określają, ku czemu skłaniają przynależnych im ludzi. Dorosłość w chicagowskim społeczeństwie osiąga się w wieku 16 lat, kiedy każdy młody człowiek decyduje, z jaką frakcją chce związać swoją przyszłość. Główną bohaterką jest Tris, którą poznajemy jeszcze jako Beatrice, w przeddzień jej wyboru. Wywodząca się spośród Altruistów nastolatka postanawia przełamać rodzinną tradycję i zostać Nieustraszoną. Jednak przejawiając cechy charakteru wykraczające poza jedną frakcję, Tris musi uważać - będąc tytułową Niezgodną znajduje się w dużym niebezpieczeństwie. 

Tak zarysowuje się historia pierwszej części. Przełamanie frakcyjnego uporządkowania zbiega się później z brutalnym konfliktem na skalę całego społeczeństwa, a jego upadek otwiera drogę poza miasto, gdzie czekają nowe szanse, możliwości i niebezpieczeństwa. Historia opowiedziana przez Roth nie jest szczególnie oryginalna i sprawia wrażenie służalczości - jest zaledwie nikłym pretekstem dla wprowadzania krwawej akcji i ckliwych miłostek. Nie jest to jednak jedyny błąd trylogii, ma ich ona znacznie więcej. 

Wyraźnie zaznacza się charakter powieści i jej modelowy czytelnik: to proza kierowana do nastolatek. Nie prezentuje wyższych wartości literackich, nie porusza prawdziwie egzystencjalnych zagadnień, upraszcza świat i bohaterów. Ale nawet w tak przynależnej gatunkowo prozie powinny istnieć pewne granice, a Roth je przekracza. Skoncentrowanie się na młodej czytelniczce nie usprawiedliwia niekonsekwencji świata przedstawionego czy mocno naciąganej logiki mechanizmów społecznych. Dzielenie ludzi ze względu na jedną  cechę charakteru ( z pięciu w ogóle możliwych!) jest mało wiarygodne. Zdeterminowanie charakteru jednostki przez tę właśnie cechę, przy całkowitym zdystansowaniu (u większości społeczeństwa) pozostałych to bardzo naiwne myślenie. 

Jednak największą krzywdę wyrządza autorka czytelnikom i czytelniczkom w sposobie przedstawiania miłości. Relacja łącząca 16-letnią bohaterkę z o dwa lata od niej starszym Tobiasem jest na wskroś fantazmatyczna. Nie ma szans na zaistnienie. Mimo kompletnego braku doświadczenia w relacjach damsko-męskich u obojga bohaterów, radzą sobie z tym świetnie. Dzielnie powstrzymują nawałnicę hormonów, kontrolują emocje i wpadają w sentymentalno-romantyczną kliszę. W konfrontacji z tak wyidealizowanym fikcyjnym związkiem, każda realna relacja czytelniczek musi okazać się rozczarowująca. 

Być może fakt, że to frakcja Erudycji wywołuje eskalację przemocy w świecie Niezgodnej ustawia recenzenta w silnie krytycznej pozycji? A może po prostu książka ta jest literackim bublem, dobrze oprawionym marketingowo, sprzedawanym na fali popularności podobnych historii futurystycznych dystopii i rozsadzających system nastoletnich bohaterek? W każdym razie trudno powiedzieć o Niezgodnej coś dobrego.

Trylogia Niezgodna (wydanie jednotomowe)

Autor: Veronica Roth
Wydawnictwo: Amber
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 3/2015
Liczba stron: 1040
Format: 205x130 mm
Oprawa: twarda
ISBN-13: 9788324154166
Wydanie: I
Cena z okładki: 79,80 zł


blog comments powered by Disqus