Recenzja książki "Od tragedii do farsy, czyli jak historia się powtarza"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
24 lipca 2011

Slavoj Žižek określany jest często mianem akademickiej gwiazdy rocka. I rzeczywiście: jego popularność, kontrowersyjność, wszystkie emocje, jakie wzbudza, oraz sposób bycia zbliżają go do gwiazdora, który swojego gwiazdorstwa unieść nie potrafi, który sławą nie jest zainteresowany. I wreszcie: który pragnie, by ludzie przestali zwracać tak dużą uwagę na to, jak mówi (ten akcent!), a zaczęli zastanawiać się nad tym, co mówi.

Podobne zachowanie obserwujemy w obrębie pisarstwa Žižka i pod tym względem „Od tragedii do farsy” nie jest żadnym wyjątkiem. Autor bawi swojego odbiorcę, wciąga w tekst za pomocą ciekawych anegdot, zaskakujących interpretacji, odważnych postulatów. Jest showmanem nawet jako pisarz.

Nowo wydana przez Wydawnictwo Krytyki Politycznej książka stanowi swoisty komentarz do kondycji kapitalizmu w obliczu światowego kryzysu finansowego. Žižek, zadeklarowany komunista, nie szczędzi liberalno-demokratycznych stronnictw, które w połączeniu z kapitalizmem tworzą ułudę wolności, niosącą – zdaniem autora – wyłącznie ideologiczne zaślepienie człowieka XXI wieku.

Jednocześnie przyznaje, że w obecnej sytuacji lewicowe frakcje pozbawione są potencji, to znaczy brakuje im mocy sprawczej, realnych perspektyw działania. W konsekwencji większość lewicowych myślicieli upatruje dziś rolę lewicy w stanowisku opozycyjnym rozumianym jako (mniej lub bardziej uprzejma) krytyka dyskursu władzy wytwarzanego przez partie rządzące. Bohater „Z-boczonej historii kina”  sądzi, że stan ten wynika z hegemonicznego charakteru demokracji, która może ustępować jedynie na drodze wolnych i powszechnych wyborów, które – na co wskazywał Fromm, ale też łatwo wywnioskować to z książek Slavoja Žižka – nigdy nie są tak naprawdę wolne.

Wydaje się, że czas jest tym razem największym wrogiem książki słoweńskiego filozofa. Inaczej niż w przypadku wcześniejszych jego publikacji, zajmujących się analizą i komentarzem do popularnych filmów, „Od tragedii do farsy” dotyczy wydarzeń aktualnych, które miały miejsce niedawno i których skutki nadal są odczuwalne. Przez to lektura książki ma tym większy sens, im szybciej zostaje przeprowadzona (anglojęzyczny oryginał ukazał się w 2009 roku). Natomiast „Od tragedii do farsy” nie jest najlepszą książką do zaczęcia swej przygody z Žižkiem. Jeśli jeszcze nie poznaliście psychoanalitycznego zaplecza, jakim dysponuje ten myśliciel, nie znacie stylu jego wypowiedzi i sposobów argumentowania, lepiej zacznijcie od innych tytułów, natomiast jeśli te konteksty są wam znane – sięgnijcie po „Od tragedii do farsy”, najlepiej szybko, nim się przeterminuje.

Od tragedii do farsy, czyli jak historia się powtarza

Autor: Slavoj Žižek
Tłumaczenie: Maciej Kropiwnicki, Barbara Szelewa
Wydawnictwo: Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Wydanie polskie: 5/2011
Tytuł oryginalny: First As Tragedy, Then As Farce
Liczba stron: 274
Format: 125x195 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788362467129
Cena z okładki: 39,90 zł


blog comments powered by Disqus