Historia piłką pisana – recenzja książki "Mecze, które wstrząsnęły światem"

Autor: Tomasz Nowak
Korekta: Patrycja Ziemińska
18 lipca 2012

Piłka nożna stała się niewątpliwie zjawiskiem ogólnoświatowym. Gdzieniegdzie jest nawet czymś znacznie więcej niż rozrywką – jest pasją, misterium, religią, świadectwem władzy i panowania, prawdą ostateczną. Dlatego też są mecze władne zmieniać świat, choć może jeszcze nie nim wstrząsać.

Rzeczą jasną jest, że gdy mowa o spotkaniach ważnych, należy powrócić do początków, kiedy rodził się nowoczesny futbol. I od takich podstaw zaczyna swą opowieść Stefan Szczepłek – od pierwszych meczów, rozgrywek, tych krajowych i międzynarodowych. Bierze „pod lupę” trzydzieści spotkań, jakie stanowią dla niego cezurę oznaczającą początek, koniec lub puentę jakiegoś zjawiska w szerszym wymiarze – sportowym, medialnym bądź narodowym.

Kolejne mecze stanowią zatem bardziej pretekst do szerszego omówienia wydarzeń, które na owe spotkania wpływały lub z nich wynikały. Niezależnie od zawodów wymienionych w tytule rozdziału, w każdym kolejnym opisie autor koncentruje się nie tyle na nich samych, ile bardziej na ich kontekstach. I to właśnie one są najciekawsze. Prezentując je, Szczepłek sięga nierzadko daleko poza piłkarskie stadiony: w historię, politykę, życiorysy poszczególnych ludzi, zjawiska społeczne czy wreszcie boiskowe obyczaje, które współczesnym kibicom, wydają się obecne w futbolu „od zawsze”.

Stąd też po narodzinach wszystkich ważniejszych rozgrywek autor wskazuje na takie zjawiska jak Wunderteam, początki świadomego wykorzystania piłki w polityce przez faszystów, a potem po obu stronach Żelaznej Kurtyny. Wreszcie pojawiają się spotkania istotne ze względów stricte sportowych, względnie okołosportowych – finały mundiali we Francji, Niemczech czy RPA bądź Euro w Szwecji i Portugalii.

Paradoksem jest to, że dokonując wyboru Szczepłek nie wziął pod uwagę meczu, który istotnie „wstrząsnął światem”. Chodzi o spotkanie pomiędzy Salwadorem i Hondurasem, stanowiące kolejny punkt zapalny w stosunkach obu państw, które w miesiąc po rozegraniu meczu przystąpiły do regularnej walki zbrojnej, znanej zresztą pod nazwą Wojny Futbolowej. Niezależnie jednak od tego, przygotowany przezeń zbiór to pełna rzeczywistej pasji, niesamowicie naładowana szczegółami książka, która nawet znającym już dzieje piłki nożnej przedstawi dobrze znane fakty w nieco innym świetle.

Szczepłek wybiera i opisuje mecze, które niewątpliwie wstrząsnęły, ale póki co głównie światem futbolu, a dopiero potem, pośrednio, oddziaływały na inne sfery życia. Niemniej prawdą jest, że choć piłka nożna nie powoduje jeszcze „wstrząsu”, to jest ona w historii powszechnej, podobnie jak cały sport, traktowana wciąż jako zjawisko marginalne. A przecież pojawiają się liczne dowody o wzajemnym, nasilonym oddziaływaniu. Wszak z całą pewnością futbol to dziś już o wiele więcej niż „prosta rozrywka masowa”. Czego więc trzeba, by historykom to uświadomić? Kolejnej Wojny Futbolowej czy kolejnego Heysel?

Finał tegorocznego Euro także wpisał się w historię – po raz pierwszy zdarzyło się, że aktualny mistrz Europy obronił tytuł. Hiszpania, powtórzyła także przedwojenny wyczyn Włochów i wywalczyła trzy najważniejsze międzynarodowe trofea z rzędu. I pewnie trwającym w stagnacji kryzysu mieszkańcom Półwyspu Iberyjskiego ostateczny wynik La Roja dodał nieco animuszu. Nie miał jeszcze mocy, by tą częścią Europy wstrząsnąć, ale siła piłki wciąż rośnie, więc kto może przewidzieć, co czeka nas w przyszłości?

Mecze, które wstrząsnęły światem

Autor: Stefan Szczepłek
Wydawnictwo: Polityka Spółdzielnia Pracy
Wydanie polskie: 11/2011
Seria wydawnicza: Kolekcja piłkarska Złota Jedenastka
Liczba stron: 270
Format: 140 x 205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788362148271
Cena z okładki: 24,99 zł



blog comments powered by Disqus