Stephen King "Przebudzenie" - recenzja analityczna

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Patrycja Ziemińska
25 lutego 2015

www.gildia.pl
Przebudzenie.
Dostępność: 24h
Cena: 27,30 zł 42,00 zł
dodaj do koszyka

Dojrzała powieść dla dojrzałych czytelników

Jeśli chcemy, by Stephen King pisał takie powieści, jakie pisał kilka dekad temu, powinniśmy przemyśleć nie jego, lecz własną postawę. O ile nie uważamy pisarzy za zwykłych rzemieślników, których zadaniem jest zadowalanie możliwie najszerszej publiczności, to powinniśmy szanować artystyczne wybory twórcy i z respektem oceniać nowszą twórczość. King nie chce powielać treści własnych utworów. Mimo zaawansowanego wieku i dużego doświadczenia, wciąż szuka nowych sposobów artystycznego wypowiedzenia się. Przebudzenie jest kolejnym eksperymentem – z całą dwuznacznością tego słowa, jakiej dostarcza kontekst fabularny utworu.

Przebudzenie to długa historia. Może objętościowo (534 strony) nie należy do czołówki "kobył" Kinga, ale obejmuje większą część życia głównego bohatera, Jamiego Mortona. Inaczej niż np. w To, tutaj pierwszoosobowa narracja prowadzi czytelnika przez rozmaite epizody z całego życia Jamiego, także otrzymujemy naprawdę dobrze zarysowaną psychikę – budzącego u czytelnika sympatię – bohatera. Co jakiś czas, począwszy od wczesnego dzieciństwa, Jamie spotyka pastora Jacobsa. Tę postać także obserwujemy, zaskoczeni może tempem jej zmiany. Dotychczas kochający mąż i ojciec stanie się nieco dziwnym eksperymentatorem,  naukowcem-amatorem z alchemicznym zacięciem, cudownym uzdrowicielem i charyzmatycznym kaznodzieją. Ról, w jakie wciela się Jacobs, jest wiele, lecz w każdej z nich jest coś niepokojącego i coraz bardziej mrocznego.

Ów niepokój jest ledwie dostrzegalny przez większą część Przebudzenia. Czujemy pewne napięcie (kolejna gra słów, która zrozumiała będzie po lekturze), ale życie Jamiego nie obfituje w cudowności, a już na pewno nie w takie, które zwiastują horror inny niż uzależnienie od narkotyków. Aż tu nagle... To właśnie dojrzały King: finał powieści bez cienia wątpliwości można uznać za straszny, przerażający. Prawdziwy horror leży jednak w tym, że życie Jamiego nieubłaganie (choć praktycznie niezauważalnie) ku temu finałowi prowadzi. Niewidoczne zagrożenie, które wplata się w fatalny los, jest prawdziwym źródłem lęku. W fikcji literackiej uwidacznia ono pod postacią zewnętrznego zagrożenia, które – w ten czy inny sposób, z większymi lub mniejszymi stratami – można pokonać. W życiu nie mamy tyle szczęścia.

Przebudzenie to nie tylko dobrze skrojona powieść i ciekawa formalna wariacja horroru, ale także bogata biblioteka stojąca tak za tekstem, jak i wewnątrz niego. Na jednej stronie (448) pada tu nazwisko H.P. Lovecrafta i Dana Browna, ale to tylko najbardziej wyraźne odwołania. W całej powieści czytelnik znajdzie cały szereg literackich odwołań i aluzji. Podobnie jest z muzyką i kinem. King jawi się zatem jako erudyta, zręcznie przemycający literackie i kulturowe referencje; Przebudzenie nasycone jest też elementami zaczerpniętymi z  poprzednich powieści autora. To doskonały zabieg, znacznie wzbogacający narrację, ale jednocześnie bardzo wymagający w stosunku do czytelnika, od którego King oczekuje zrozumienia rozmaitych odwołań. Naturalnie lektura bez znajomości tekstów stojących za Przebudzeniem jest możliwa (i pewnie częsta), lecz jakże niepełna, o ile zubożała.

Przebudzenie to świetna książka. Nie jest na pewno powrotem do dawnej formy, bo takowa nie istnieje. King osiągnął już tak wiele we współczesnej literaturze (i nie tylko), że nie potrzebuje utwierdzania swojej pozycji. Robi więc to, co wydaje mu się sprawiać radość – testuje rozmaite rozwiązania, przenosi akcenty, dawkuje grozę i redefiniuje horror. Czasem z większym, czasem z mniejszym powodzeniem, ale każda lekcja, jaką pobiera i jakiej udziela, jest cenna. A Przebudzenie to dodatkowo lekcja udana.

Przebudzenie

Autor: Stephen King
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 11/2014
Tytuł oryginalny: Revival
Liczba stron: 536
Format: 140x200 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN-13: 9788379610709
Wydanie: I
Cena z okładki: 42,00 zł


blog comments powered by Disqus