Vesna Goldsworthy "Gorski" - recenzja powieści

Autor: Patrycja "Pattyczak" Wołyńczuk
Korekta: Dagmara Trembicka-Brzozowska
24 października 2016

www.gildia.pl
Gorski.
Dostępność: 24h
Cena: 20,80 zł 32,00 zł
dodaj do koszyka

To wcale nie Wielki Gatsby!

Debiutancki Gorski Vesny Goldsaorthy wcale nie przypomina powieści Fitzgeralda. Snuta przez ubogiego pracownika londyńskiej księgarni historia potwierdza to, co przewija się w światowej literaturze od dawien dawna (wystarczy tylko wspomnieć utwory Maupassanta i Huysmansa): w wyższych sferach nie uświadczy się prawdziwych uczuć, bogaczami rządzi pycha, chciwość i egoizm, nie ma tu miejsca na miłość, troskę i dobroć. Wszystkie przejawy altruizmu są tylko pozorne, to gra dla publiki, co ma pomóc w ukryciu chorej, neurotycznej duszy dzisiejszej arystokracji.

Roman Gorski to milioner gotowy zapłacić każdą cenę, aby w jego prywatnej bibliotece znalazły się największe światowe dzieła w pierwszych wydaniach, o wyjątkowej wartości historycznej i edytorskiej. Poluje zwłaszcza na tomy poświęcone malarstwu i historii sztuki. Owo niezwykłe zadanie znalezienia bezcennych egzemplarzy powierza pracownikowi (i jednocześnie narratorowi powieści) niewielkiej księgarni położonej w centrum Londynu, Serbowi Nikoli Klimovicovi. Niewiele wiadomo o Gorskim: nie jest rodowitym Brytyjczykiem, chodzą słuchy, że kocha się w żonie jednego z przedstawicieli wyższych sfer, pięknej Rosjance Natalii, której chce zaimponować swoją niesamowitą kolekcją. Zadanie powierzone przez milionera staje się nie tylko dodatkowym źródłem dochodu Nikoli, ale jednocześnie jego przepustką do świata elit, finansowej śmietanki, pod której płaszczykiem możności i dobroci kryje się moralna zgnilizna. 

Uczuć nie można kupić, podobnie jak szacunku i poważania wśród społeczeństwa, czego doświadczy zarówno sam Gorski, jak i osoby z jego otoczenia. To oligarcha nie znający słowa "niemożliwe”, dla którego liczy się sam fakt posiadania. Tak naprawdę nie wiadomo, czy Gorski kocha Natalię, czy osoba młodej Rosjanki staje się tylko pewnym symbolem nieuchwytnego, czego nie może w żaden sposób dostać ani nabyć za największe pieniądze świata. Pycha, próżność i egoizm- to tym tak naprawdę zywi się londyńska elita.

Warto wspomnieć kilka słów o autorce – Vesna Goldsworthy nie jest Brytyjką, lecz rodowitą mieszkanką Belgradu, urodzoną w 1961 roku. Od kilku lat tworzy w języku Szekspira, trzecim, jakim biegle włada. Obroniła doktorat na wydziale filologii jugosławiańskiej i od wielu lat wykłada dramat i literaturę angielską na wyższych uczelniach w Londynie. W Polsce wydawnictwo Czarne wydało jej Czarnobylskie truskawki, książkę z burzliwymi losami Bałkanów w tle.

Gorski jest jej debiutancką powieścią, która nie tylko pozwoliła Goldsworthy zaistnieć w literackim świecie, ale jednocześnie obnażyła jej pisarskie braki. O ile opisy wielkiego, tętniącego życiem miasta i klimatu niewielkiej księgarni są godne uwagi, tak próby psychologicznego ukazania bohaterów stanowią główną wadę powieści. Protagoniści są ukazani wyłącznie przez pryzmat głównego narratora, jakim jest ubogi pracownik księgarni, To jego oczami poznajemy życiorys Gorskiego oraz Natalii, niemiej ich losy stanowią swoistą mieszankę plotek, faktów i dopowiedzeń młodego mężczyzny. Tak naprawdę nie wiadomo, co łączy poszczególnych bohaterów, na czym skupia się główny wątek utworu (w pewnym momencie całą akcję "kradnie” sam Nikola, opisując swoje losy i przemyślenia, które tak naprawdę nic nie wnoszą do samej fabuły).

Lektura Gorskiego nie pozostawia wątpliwości – Vesna wiele czerpała z utworu Fitzgeralda, jednak do Wielkiego Gatsby’ego wiele jej też brakuje. Generalnie powtarza się ten sam motyw nieodwzajemnionej miłości o opisu zepsutej klasy wyższej, jednak ubrany w płaszczyk współczesności z kilkoma zaledwie przeróbkami fabularnymi. Górnolotne zachłystnięcie się światem bogaczy przez ubogiego Nikolę tez nie jest niczym odkrywczym. Czy warto sięgać po lekturę Goldsworthy? Tak naprawdę to zaledwie poprawna powieść, przewidywalna dla tych, którzy znają słynny utwór amerykańskiego pisarza. Jednocześnie bardzo niewielki format książki oraz mała liczba stron (ledwie przekraczających dwieście stron) sprawia, iż jest to lektura na góra dwa wieczory. Niewymagająca, ze słabo zakreślonymi psychologicznie postaciami. W samej historii miłosnej zabrakło żaru emocji, głębi między kochankami (być może po części jest temu wina narracja młodego Serba), zaś w finale powieści elementu zaskoczenia. Ogólnie Gorskiego czyta się lekko, szybko i przyjemnie, jednak po zakończeniu lektury odczuwa niedosyt: te motywy gdzieś się już przewijały, dalsze losy bohaterów bez trudu można przewidzieć, zaś sam opis miasta i klimatu niewielkiej księgarni ukrytej gdzieś w zaułkach ruchliwych ulic londyńskiego centrum nie jest w stanie zrekompensować fabularnych braków.

Gorski

Autor: Vesna Goldsworthy
Tłumaczenie: Teresa Komłosz
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Miejsce wydania: Warszawa
Wydanie polskie: 7/2016
Tytuł oryginalny: Gorsky
Rok wydania oryginału: 2015
Liczba stron: 2016
Format: 125x195 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788380694156
Wydanie: I
Cena z okładki: 32,00 zł


blog comments powered by Disqus