Recenzja książki "Katolik ofiarą?"

Autor: Aleksander Krukowski
Korekta: Bool
8 stycznia 2013

"Katolik ofiarą?" to druga książka z serii "Poruszyć Niebo i Ziemię", zaplanowanej na trzy publikacje. Podobnie jak poprzedzająca ją "Katolik frajerem?", stanowi pokłosie cyklu spotkań i dyskusji, jakie Akademickie Stowarzyszenie Katolickie Soli Deo zorganizowało na warszawskich uczelniach. Zbigniew Kaliszuk zebrał fragmenty wystąpień warszawskich gości, rozmów z nimi przeprowadzonych oraz komentarze, krótkie eseje i uzupełnienia dotyczące poruszanej tematyki.

Ponieważ cykl spotkań "Poruszyć Niebo i Ziemię" obejmował dość szeroką tematykę, poszczególne publikacje w obrębie tej serii skupiają się na wybranych zagadnieniach. "Katolik ofiarą?" dotyka dwóch kwestii: miłości oraz cierpienia. Miłość ujmowana jest tu szeroko, zarówno jako emocja i poważne uczucie, jak i miłość fizyczna. Poruszona zostaje kwestia instytucji małżeństwa i wszelkich kontrowersyjnych w dzisiejszym społeczeństwie postaw związanych z jej uświęcającym pojmowaniem: czystości przedmałżeńskiej, życia w narzeczeństwie i tak dalej. Z kolei cierpienie ujmowane jest bardziej teoretycznie – autorzy zadają sobie pytania o (bez)sens cierpienia, jego istotę i próbę, na którą nas wystawia. Mówią o śmierci, chorobie, kalectwie, ale i cierpieniu materialnym, ubóstwie, bezdomności.

Pierwsza część wydaje się ciekawsza. To zapewne sprawa perspektywy. Miłość - jakkolwiek ją definiować - jest doświadczeniem powszechnym. Cierpienie, w swych najgorszych wydaniach, szczęśliwie stoi poza doświadczeniem większości. Świadectwa osób, które nie poddały się w obliczu cierpienia, mogą być piękne, lecz jednocześnie nie są tak angażujące, jak rozważania na temat miłości.

Zresztą miłość to temat dużo bardziej kontrowersyjny. Katolickie ujęcie miłości (zwłaszcza miłości spod znaku 'eros', mniej 'agape' czy 'philia') budzi wiele emocji i uważane jest często za nieprzystające do współczesnej kultury, emanującej erotyką i nastawionej konsumpcyjnie. Zbigniew Kaliszuk, a także obficie w tej części przytaczany Michał Piekara, starają się pokazać, że miłość w wydaniu katolika ma nie tylko szansę istnienia w dzisiejszych czasach, lecz także posiada swoistą wartość jako alternatywa dla przelotnych romansów i niszczących miłostek praktykowanych współcześnie.

Jednak, mimo zapewnień, nie udaje się autorom przekonać, że Kościół w swej wizji miłości posiada jakąkolwiek aktualność. Nie chodzi nawet o tę nieprzystawalność do współczesnej kultury, bo przecież kultura dziś to nie tylko jej główny, masowy nurt, lecz także bogate marginesy i kultury alternatywne. Chodzi raczej o to, że w swym dyskursie panowie Kaliszuk i Piekara zachowują tradycyjny podział ról społecznych ukształtowany nie w XX, a w pierwszej połowie XIX wieku. Wizja partnerstwa, jaka budowana jest na łamach książki "Katolik ofiarą?", zakłada aktywną rolę mężczyzny i pasywną rolę kobiety. To mężczyzna zdobywa kobietę, stara się o jej względy. Podobnie mężczyźnie zależy na kontaktach seksualnych, podczas gdy kobieta wolna jest od tak przyziemnych potrzeb. To sprawia, że katolicka postawa jest - mimo wszelkich starań - wciąż zachowawcza i niemożliwa do zaakceptowania przez (po)nowoczesnych ludzi, zwłaszcza zaś przez (po)nowoczesne kobiety.

"Katolik ofiarą?" jest ciekawą pozycją dokumentującą przemiany w obrębie Kościoła Katolickiego. Jednocześnie jednak nie przekonuje do adekwatności tych przemian.

Katolik ofiarą?

Autor: Zbigniew Kaliszuk
Wydawnictwo: Fronda
Wydanie polskie: 12/2012
Seria wydawnicza: Poruszyć Niebo i Ziemię
Liczba stron: 216
Format: 145 x 205 mm
Oprawa: miękka
ISBN-13: 9788362268191
Cena z okładki: 34,90 zł


blog comments powered by Disqus