Elementarz pisarza - Rozdział 5

Autor: Andrzej "Flower" Filipczak
21 listopada 2002

Gdzie ja, do diabła, jestem ?- Scenografia

Witam!

Dziś zajmiemy się konstruowaniem świata. Jak wiadomo nasz bohater nie porusza się w zupełnej pustce. Także fabuła musi się gdzieś rozgrywać. Jak się do tego zabrać? Oddajmy głos EuGeniuszowi Dębskiemu:
"Załatwić trzeba więc cały pakiet ważnych elementów scenografii: określ czasy, w jakich rozgrywa się twoja akcja, i dlaczego akurat te; scenerię, która musi współgrać w tworzeniu barwnej fabuły. Musisz wymyślić i opisać dziesiątki elementów, z których zbudowany będzie Twój powieściowy świat, a to: moda, język, folklor, nawyki postaci, komunikacja, przemysł, używki, seks, religia, ustrój, geografia, żywioły, historia, ekonomika itd. W każdym razie - to kawał harówy. Jeśli akcja rozgrywa się w odległej przyszłości lub na innej planecie, musisz wymyślić, bracie, sprzęty domowe, krój garniturów i sukien, rozpracować system szkolnictwa, może język, może jak pracuje inna, nieziemska policja, i żeby to wszystko nie było naiwne i głupie! Pół biedy, jeśli prowadzisz akcję w dzisiejszych czasach, tyle że na innym kontynencie - musisz tylko poznać jego geografię, jednostki miary, sposób adresowania listów, rozrywki, trochę postaci historycznych, trochę współczesnych ciekawostek. (...) Narobisz się przy tym tęgo, I wiesz, co? Użyjesz w powieści dziesięć procent tego, nad czym myślałeś przez rok. Chyba, że chcesz ukatrupić czytelnika długimi wywodami na temat świeżo wymyślonego ustroju politycznego"1.

No i jak? Nie czujecie się nieco... przerażeni ogromem czekających Was prac? Spokojnie. Powyższe słowa dotyczą przede wszystkim powieści. Opowiadanie jako krótsza forma może sobie pozwolić na skróty. Dobrze byłoby mieć kompletny świat i do opowiadania, ale wystarczy tu tylko wycinek tej rzeczywistości. Tylko mała prośba. Niech ten wycinek będzie przygotowany solidnie, niech Wasz świat będzie spójny i logiczny.
Najłatwiej opierać się na tym co już znamy, czyli na naszej rzeczywistości. Człowiek aż tak bardzo się nie zmienia, aby świat za sto, dwieście lat wyglądał zupełnie inaczej. Tylko im dalej oddalamy się od naszych czasów, tym łatwiej o popełnienie jakiegoś błędu, tym trudniej o wymyślenie własnego świata.
Eeeee... To nie do mnie, pomyśli sobie niejeden z przyszłych autorów fantasy. Przecież fantasy to lasy, zamki, miasta, magia. Gdzie tu miejsce na gadżety, walutę i ekonomikę. Ktokolwiek tak myśli srodze się rozczaruje. Spójrzcie na Śródziemie Tolkiena lub na Szerer Kresa. Przecież te światy są dopracowane w najmniejszym szczególe. Ich autorzy wcale nie uciekali się do magii, aby wyjaśnić kwestie społeczne i ekonomiczne, tylko odwalili kawał dobrej roboty. Tolkien poświęcił 12 lat na napisanie "Władcy Pierścieni" - konstrukcja samego świata zajęła mu zapewne znacznie więcej. Pomyślcie o tym, gdy będziecie żałowali kilkunastu godzin "straconych" na budowę scenografii.
I jeszcze jedno: Nie udziwniajcie bez potrzeby swojego świata. Dlaczego? Posłuchajcie rady Feliksa W. Kresa:
"Budując swój świat, musisz wiedzieć, że im bardziej będzie niezwykły, tym większą wzbudzi w odbiorcy ciekawość, a co za tym idzie - dociekliwość. (...) im dziwniejsze rzeczy pokazujemy, tym mocniej trzeba je uwiarygodnić. Niebezpiecznie jest epatować czytelnika cudami z tym tylko zamiarem, by go zadziwić i oszołomić pomysłowością prezentowanego świata. (...) Krótko mówiąc: dobry świat to taki, w którym wszystko tłumaczy się naturalnie i łatwo, niejako mimochodem. Wszystko, oprócz jednej rzeczy, która jest autorowi niezbędna do ściągnięcia na siebie szczególnej uwagi czytelnika. Obojętne, co tym cudem jest: bohater, wydarzenie, przedmiot czy cokolwiek innego"2.

Zadanie domowe:

Postarajcie się opracować ogólną scenografię Waszej opowieści. Nie musi być nadmiernie szczegółowa (ale niech nie przeczy prawom logiki). Wymyślcie kilka charakterystycznych szczegółów, właściwych tylko dla Waszego świata. Potem zróbcie szkice scenografii do każdej ze scen. Wiem, że to żmudna praca, ale musicie przejść przez ten etap. Trzymam za Was kciuki.

Przypisy:

  1. Kres F. W. "Elementarz pisarza" w "Fenix" nr 2/1995, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 1995
  2. Dębski E. "Elementarz pisarza" w "Fenix" nr 4/1995, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 1995


blog comments powered by Disqus